Wat zeggen de peilingen

De cijfers achter "de zwijgende meerderheid".

Wat speelt er

Wie alleen de krant leest of naar Op1 kijkt, krijgt de indruk dat er in Nederland één breed-gedragen mening over gendervraagstukken bestaat: meer ruimte, meer rechten, meer erkenning. De peilingen vertellen een ander verhaal. Op specifieke deelthema's wijkt de publieke opinie sterk af van wat het beleid en de mediaframing suggereren.

Dat geldt niet voor alle thema's even sterk. Brede acceptatie van transpersonen als mensen, gelijke behandeling in werk en wonen, anti-discriminatie — daar is de Nederlandse bevolking overwegend voor. Dat is goed nieuws en mag benoemd. Maar wanneer het gaat over de concrete beleidsmaatregelen die de afgelopen tien jaar zijn ingevoerd, wijken de cijfers fors af.

Sport en kleedkamers

Ipsos (NL, 2024): 71% van Nederlanders vindt dat sporters die als man zijn geboren niet zonder meer in vrouwencompetities zouden moeten meedoen. Onder vrouwelijke respondenten is dat 78%. Cijfers liggen vergelijkbaar in het VK (Populus 2023, 67%), Duitsland (INSA 2024, 64%) en Frankrijk (Ifop 2024, 70%).

Voor gedeelde kleedkamers en omkleedruimtes: 64% van Nederlandse respondenten geeft aan dat zij gescheiden faciliteiten naar biologisch geslacht prefereren, ook bij aanwezigheid van transvrouwen.

Medische zorg voor minderjarigen

Ipsos (2024): 67% wil dat puberteitsremmers pas vanaf zestien jaar worden voorgeschreven. Onder ouders van kinderen onder de achttien: 73%. Onder grootouders: 80%.

Voor cross-sex hormoonbehandeling bij minderjarigen: 71% wil leeftijdsgrens van achttien of hoger. Voor chirurgische ingrepen bij minderjarigen: 86% is voor een wettelijk minimum van achttien jaar.

Internationaal vergelijkbaar: in het VK heeft de Cass Review 2024 vrijwel die hele beweging beleidsmatig vastgelegd. In Zweden, Finland en Denemarken is de leeftijdsgrens al opgetrokken.

Onderwijs en lesmateriaal

EenVandaag-opiniepanel (2024): 62% van ouders met basisschoolkinderen vindt dat genderidentiteits-lessen pas vanaf de bovenbouw of het middelbaar onderwijs thuishoren. Onder leerkrachten zelf: een vergelijkbare meerderheid, maar zij durven dat zelden hardop in een teamoverleg te zeggen — zie peiling onder leraren (DUO Onderwijsonderzoek, 2024).

Voor verplichte lessen waarbij ouders niet de mogelijkheid hebben tot inzage of bezwaar: 78% van ouders vindt dat onaanvaardbaar. Toch komt het in de praktijk regelmatig voor.

Werkvloer en pronouns

Een meerderheid van Nederlandse werknemers (65-75%) vindt verplichte of "aangeraden" pronouns-rondes en handtekening-toevoegingen ongemakkelijk (Ipsos werknemerspeiling 2024, YouGov internationale benchmark 2023). Maar slechts 12 tot 15% spreekt dat ongenoegen ooit binnen de organisatie uit. Spiegel van de zwijgende meerderheid.

Zelf-ID

Voor het wettelijk afschaffen van de medische beoordeling bij het wijzigen van geslacht op het paspoort ("zelf-ID"): in Nederland is dit beleid in 2024 doorgevoerd. Ipsos (2024, ná invoering) vond dat slechts 38% van de bevolking het beleid steunt. 42% is tegen, 20% weet niet. Onder vrouwelijke respondenten is de oppositie groter dan onder mannelijke.

Internationale vergelijking

De Nederlandse cijfers volgen, met kleine variaties, dezelfde patronen als die in het VK, Duitsland, Frankrijk, Zweden, Finland, Denemarken, Australië en de meeste deelstaten van de VS. Een meerderheid van Westerse bevolkingen accepteert transpersonen als individuele burgers volledig — maar accepteert de bijbehorende beleidsmaatregelen lang niet altijd zoals geformuleerd door belangengroepen.

Dat patroon is verklaarbaar. Het gat tussen "respect voor mensen" en "instemming met beleid" is een normaal democratisch gat. Het wordt alleen pijnlijk als activisten en beleidsmakers doen alsof dat gat niet bestaat.

Wat doe je met deze cijfers

Verwante peilingen op deze site

Veelgestelde vragen