Het onbehagen van het kompas

Wat doet het met een samenleving wanneer goed en kwaad gaan schuiven? Een oude regel uit Jesaja toegepast op een nieuw soort verwarring.

Door Edward Jansen — 13 juni 2026

De regel die niet veroudert

Drieduizend jaar geleden schreef Jesaja één regel die uit het boek te knippen valt en aan een koelkast te plakken: "Wee hun die het kwade goed noemen en het goede kwaad, die duisternis voorstellen als licht en licht als duisternis." Onder gelovigen is dat een bekende. Maar de regel werkt buiten elke kerkmuur. Iedereen die ooit een baan opzei omdat er dingen werden goedgepraat die niet goed waren, kent het mechanisme. Iedereen die wel eens in een vergaderzaal heeft gezeten waar gewone woorden door schuiven van betekenis bruikbaar werden gemaakt voor iets onaangenaams, kent het ook.

Het is geen specifiek religieuze ervaring. Het is een morele ervaring waarvan de Schrift simpelweg de oudste taal kent.

Wat schuift, schuift verder

Het genderdebat is doortrokken van zulke verschuivingen. Een chirurgische ingreep op een zestienjarig meisje heet zorg. Een rustig gesprek met datzelfde meisje over of zij beter even kan wachten heet conversie. Een ouder die geduldig vraagt waar de haast vandaan komt, krijgt te horen dat zij haar kind niet liefheeft. Een biologiedocent die uitlegt wat een eicel is, raakt op zijn bonsai-vergadering ineens in de hoek van wie het lastig maakt.

De woorden hebben in twee decennia van richting gewisseld zonder dat iemand een wet of een congres heeft aangevraagd. Liefde is bevestiging gaan heten — en wie niet bevestigt, mag de term niet meer voeren. Veiligheid is afwezigheid van tegenspraak gaan heten — en wie tegen spreekt, brengt onveiligheid mee. Bescherming geldt het kind dat ja zegt op een onomkeerbare ingreep, niet het kind dat eerst nog een paar jaar tijd zou willen.

Het onbehagen herkend

Dit is precies het onbehagen waar deze site zijn naam aan ontleent. Het is niet ideologisch en het is niet kerkelijk. Het is het gevoel van iemand die merkt dat zijn kompas niet meer dezelfde kant op wijst als toen hij het kocht. Sommigen herkennen het pas wanneer een tiener bij hen aanklopt en zegt dat zij denkt in het verkeerde lichaam te zitten. Anderen voelen het al langer — in een vergadering, in een schoolboek, in het journaal.

Het verschil tussen vroeger en nu is niet dat de regel van Jesaja verouderd is. Het verschil is dat zij voor de eerste keer in lang in onze eigen samenleving zo letterlijk klopt — een patroon dat de uitgebreide Bijbelse analyse op gendersekte.nl uitwerkt met Genesis, Romeinen 1 en Mattheüs 18 erbij. Dat is geen prettige constatering. Het is wel een eerlijke.

Verwant op deze site