Zelf-ID zonder medische toets

Wat speelt er

Wie in Nederland het geslacht in de geboorteakte wil laten wijzigen, heeft sinds de Transgenderwet van 2014 een verklaring van een deskundige nodig: die bevestigt dat iemand de duurzame overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren. Een wetsvoorstel uit 2021 om die verklaring te schrappen (Kamerstuk 35825) werd in 2023 controversieel verklaard en is daarna ingetrokken; de intrekkingsbrief werd in augustus 2025 getekend. De toets geldt dus nog steeds.

Voor sommige transpersonen voelde het voorstel als emancipatie. Voor anderen — ook binnen de trans-gemeenschap — als roekeloos.

Het inhoudelijke punt

Een paspoort is een document dat administratieve werkelijkheid vastlegt. Als geslacht losgekoppeld is van biologie en alleen nog gebaseerd is op zelfverklaring, verliest het zijn functie als identificatiekenmerk. Dat heeft praktische gevolgen voor sport, statistiek, vrouwenopvang, gevangeniswezen, medische dossiers, en politie-registers.

Bovendien zou zelf-ID eventueel misbruik makkelijker maken. Voor situaties waarin een biologische man met een F-paspoort toegang vraagt tot vrouwenruimtes, zou er dan geen verklaring van een onafhankelijke deskundige meer zijn.

Internationale vergelijking

Hongarije schafte de juridische geslachtswijziging in 2020 af. De Britse regering besloot in 2020 na een consultatie om zelf-ID niet in te voeren, en blokkeerde in 2023 een Schotse wet die dat wel deed. Nederland koos in 2014 voor een deskundigenverklaring zonder medische eisen en hield die tot nu toe aan.

Wat hoef je niet te accepteren

Verwant op deze site