Mag ik dit denken en zeggen?

Wat speelt er

Misschien herken je het: je twijfel krijg je nergens makkelijk uitgesproken. Op de werkvloer voel je een norm. Op school krijgt je kind een verhaal mee, en als je vragen stelt, kan het snel klinken alsof je problemen maakt. Op familieverjaardagen zwijg je liever, want je verwacht dat de discussie niet goed afloopt.

De communicatiewetenschapper Elisabeth Noelle-Neumann beschreef in The Spiral of Silence (1984) dat mensen aanvoelen welke opvattingen om hen heen overheersen en zich daarop aanpassen in wat ze zeggen (bron). Wie zwijgt omdat hij een afwijzende reactie verwacht, past zich dus aan, ook als hij zelf iets anders denkt.

Zelfcensuur

Zelfcensuur betekent dat je iets niet zegt wat je wel denkt, omdat je verwacht dat anderen er negatief op reageren. Betrouwbare cijfers over hoe vaak dit bij gendervragen in Nederland voorkomt, noemen wij hier niet, omdat we die niet hebben kunnen controleren. Zie voor het onderwerp zelf: Zelfcensuur en de kosten ervan.

Waarom mag je dit denken

Omdat denken vrij is. Omdat het stellen van een vraag iets anders is dan het bezigen van haat. Omdat een democratie waarin alleen instemming is toegestaan geen democratie meer is. Omdat de Grondwet (art. 7) en het EVRM (art. 10) de vrijheid van meningsuiting beschermen, binnen de grenzen die de wet daaraan stelt.

En omdat er over de beste behandeling van jeugdige genderdysforie geen sterk bewijs is: de Cass Review (2024) in het VK noemt het vakgebied ‘an area of remarkably weak evidence’ (vertaald: een terrein met opvallend zwak bewijs) en schrijft dat er geen goed bewijs is over de langetermijnuitkomsten van interventies (bron). Of een biologische man met een F op zijn paspoort thuishoort in de kleedkamer van vrouwen, is een afweging en geen feitelijke vraag. Wie zegt dat het wel een feit is, doet aan politiek vermomd als wetenschap.

Waarom mag je dit zeggen

Het verschil tussen denken en zeggen is sociaal. Mensen die alleen denken, veranderen niets. Als iemand hardop zegt wat hij denkt, kan dat anderen het signaal geven dat ze er ook iets van mogen vinden.

Daarom is jouw stem belangrijker dan je denkt. Niet omdat jij in je eentje het beleid omgooit. Wel omdat jij het voor de tweede en derde persoon in jouw kring makkelijker kunt maken om ook iets te zeggen. Spreken normaliseert spreken.

Wat hoef je niet te accepteren

Wat kun je zeggen

Hoe zoek je steun

Begin met één persoon die je vertrouwt. Niet de luidste, niet de strijdvaardigste — de meest verstandige. Vraag, niet of die het met jou eens is, maar of hij of zij wel eens ergens hetzelfde ongemak heeft gevoeld.

Veelgestelde vragen

Verwant op deze site